01Sorun ve çözüm
Blockchain entegrasyonu çalışmalarına bu ayrımı yaparak başlıyoruz. İhtiyaç gerçekten zincir gerektiriyorsa hangi verinin zincire yazılacağını, hangisinin mevcut sisteminizde kalacağını, hangi ağın kullanılacağını ve anahtarların nasıl korunacağını belirliyoruz. Gerektirmiyorsa bunu açıkça söylüyor, aynı amaca daha az maliyetle ulaşan bir yapı öneriyoruz.
Devamını okuDaha az göster
Zincire bağlanan kısım çoğu projede küçüktür; asıl iş, ERP'niz, belge sisteminiz ya da müşteri uygulamanızla zincir arasındaki köprüyü güvenli ve sürdürülebilir kurmaktır.
02Kimler için
Blockchain entegrasyonu hangi işletmelere uygun
Aşağıdaki senaryolarda zincir kullanmak, merkezi bir kayda göre somut bir fayda sağlayabilir.
- Verdiği diploma, katılım belgesi ya da eğitim sertifikasının üçüncü kişilerce sahteciliğe karşı doğrulanmasını isteyen eğitim kurumları
- Ürününün menşeini, parti bilgisini ve tedarik adımlarını alıcıya ya da ihracat pazarındaki iş ortağına kanıtlamak isteyen gıda ve tarım üreticileri
- Birden fazla şirketin ortak bir kayıt defterini, hiçbirinin tek başına değiştiremeyeceği biçimde tutması gereken konsorsiyumlar
- Mevcut uygulamasına cüzdanla giriş, dijital koleksiyon ya da zincir üzerinde sadakat puanı eklemek isteyen dijital ürün şirketleri
- Arşivindeki kritik belgelerin belirli bir tarihte var olduğunu ve sonradan değiştirilmediğini kanıtlamak isteyen kurumlar
03İhtiyaçlar
Blockchain kullanmadan önce yanıtlanması gereken sorular
Bu soruların cevabı, projenin zincir gerektirip gerektirmediğini ve hangi mimariye ihtiyaç duyduğunu belirler.
- 01
Kayda kimler yazacak, kimler doğrulayacak
Kaydı yalnızca sizin şirketiniz tutuyorsa, imzalı ve değiştirilemez bir işlem kaydı çoğu zaman yeterlidir. Birden fazla bağımsız taraf yazıyor ya da dışarıdan doğrulama isteniyorsa zincir anlamlı hâle gelir.
- 02
Hangi veri zincire gidecek
Zincire yazılan veri silinemez ve halka açık ağlarda herkes tarafından okunabilir. Kişisel ya da ticari açıdan hassas veri zincirde tutulmaz; zincire genellikle belgenin özeti (hash) ve zaman bilgisi yazılır.
- 03
Halka açık ağ mı, izinli ağ mı
Ethereum ya da Polygon gibi halka açık ağlar dışarıdan doğrulamayı kolaylaştırır ama işlem ücreti ve gizlilik konuları getirir. Hyperledger Fabric gibi izinli ağlar konsorsiyum içinde daha fazla kontrol sağlar, ancak düğümleri işletmeyi gerektirir.
- 04
İşlem hacmi ve maliyet
Her kaydı ayrı ayrı zincire yazmak halka açık ağlarda maliyetli olabilir. Kayıtlar gruplanıp tek bir özetle zincire bağlandığında hem maliyet hem de ağa bağımlılık azalır.
04Özellikler
Blockchain entegrasyonu projelerinde geliştirdiğimiz bileşenler
Bileşenler senaryoya göre seçilir; çoğu projede bunların yalnızca bir kısmı gerekir.
- 01
Belge damgalama ve doğrulama sayfası
Belgenizin özeti zaman bilgisiyle zincire bağlanır. Belgeyi alan kişi dosyayı ya da üzerindeki kodu doğrulama sayfasına yüklediğinde, belgenin o tarihten beri değişmediği zincirdeki kayıtla karşılaştırılarak gösterilir.
- 02
Akıllı sözleşme geliştirme ve testi
Koşula bağlı ödeme, dijital varlık ya da yetki kuralları akıllı sözleşme olarak yazılır. Sözleşme önce test ağında senaryolarla denenir; canlı ağa çıkmadan önce bağımsız bir güvenlik incelemesi önerilir.
- 03
İzlenebilirlik kayıtları
Üretim, paketleme ve sevkiyat gibi adımlar mevcut sistemlerinizden alınır, parti numarasıyla zincire bağlanır. Son kullanıcı ürün üzerindeki kodu okuttuğunda bu adımların özetini görebilir.
- 04
Zincir olaylarını izleyen servis
Akıllı sözleşmedeki işlemler ve olaylar izlenir, kendi veritabanınıza yansıtılır. Böylece raporlama ve arama için her seferinde zinciri sorgulamak gerekmez.
05Entegrasyonlar
Zincir dışındaki sistemlerle kurulan bağlantılar
Zincir tek başına bir uygulama değildir; veri mevcut iş sistemlerinden gelir ve oraya döner.
- 01
ERP, üretim ve depo sistemleri
Parti, sevkiyat ya da belge kayıtları kullandığınız ERP ya da üretim yazılımından alınır; zincire yazılan kaydın kimliği aynı sisteme geri yazılır.
- 02
Düğüm hizmet sağlayıcıları
Halka açık ağlara kendi düğümünüz üzerinden ya da düğüm hizmeti veren sağlayıcılar aracılığıyla bağlanılır; tek bir sağlayıcıya bağımlı kalmamak için yedek bağlantı tanımlanır.
- 03
Cüzdanlar ve kimlik
Kullanıcıların kendi cüzdanıyla bağlanması gereken senaryolarda yaygın tarayıcı ve mobil cüzdanlarla giriş akışı kurulur.
- 04
Anahtar yönetim servisleri
Şirket adına işlem imzalayan anahtarlar AWS, Azure ya da Google Cloud'un anahtar yönetim servislerinde veya donanım güvenlik modüllerinde saklanır.
06Süreç
Blockchain entegrasyonu yaptırmak istiyorum: süreç nasıl işler?
Adım 01
Analiz
İş akışınızı, kullanıcılarınızı ve mevcut sistemlerinizi dinleriz; kapsamı, öncelikleri ve kabul ölçütlerini yazılı hâle getiririz.
Adım 02
Tasarım
Ekran akışlarını ve veri modelini çıkarırız. Arayüzü sizinle gözden geçirip onay almadan geliştirmeye geçmeyiz.
Adım 03
Geliştirme
Kısa döngülerle çalışırız; her döngü sonunda çalışan bir sürümü test ortamında görürsünüz.
Adım 04
Test
İşlevsel testler, entegrasyon testleri ve temel güvenlik kontrolleriyle hataları yayından önce yakalarız.
Adım 05
Yayın
Sunucu, alan adı, yedekleme ve izleme ayarlarını yaparak canlıya alırız; ekibinize kısa bir kullanım eğitimi veririz.
Adım 06
Bakım
İsterseniz bakım ve destek anlaşmasıyla güncellemeleri, izlemeyi ve yeni geliştirmeleri sürdürürüz.
07Teknoloji
Blockchain entegrasyonunda anahtar yönetimi ve güvenlik
Blockchain projelerinde en büyük risk çoğunlukla ağın kendisi değil, işlem imzalayan özel anahtarın korunmasıdır. Anahtar bir sunucuda düz metin olarak durursa ele geçirilmesi geri alınamaz sonuçlar doğurur. Bu yüzden imzalama işlemlerini anahtarın dışarı çıkmadığı yönetim servislerinde yapıyor, yüksek değerli işlemler için birden fazla onay isteyen yapılar kuruyoruz.
Devamını okuDaha az göster
Akıllı sözleşmeler yayınlandıktan sonra kolayca değiştirilemez. Güncelleme ihtiyacı öngörülüyorsa bu, baştan tasarlanmış ve yetkisi sınırlandırılmış bir güncelleme mekanizmasıyla sağlanır; aksi hâlde hatalı bir sözleşme yeni bir sözleşmeyle değiştirilip veriler taşınmak zorunda kalınır.
KVKK'daki silme ve düzeltme hakları ile zincirin değiştirilemezliği çelişebilir. Bu nedenle kişisel veriyi zincir dışında, silinebilir bir veritabanında tutuyor; zincire yalnızca tek başına bir kişiyi tanımlamayan özetler yazıyoruz.
08Çalışma modelleri
Bu hizmette çalışma modelleri
- 01
Proje bazlı
Sabit kapsam, sabit fiyat ve belirli teslim tarihi
Kapsamı belli, teslim tarihi olan işler için.
- Yazılı kapsam ve kabul ölçütleri
- Sabit fiyat ve belirli teslim tarihi
- Teslim ve kabul adımları sözleşmede
- 02
Bakım ve destek
Aylık sözleşmeli, SLA'lı bakım, destek ve geliştirme saati
Yayındaki bir sistemin sürekliliği için.
- Aylık sözleşme ve SLA
- İzleme, güncelleme ve hata düzeltme
- Aylık geliştirme saati
09Sık sorulan sorular
Blockchain entegrasyonu hakkında sık sorulan sorular
Blockchain entegrasyonu yaptırmak her proje için mantıklı mı?
Hayır. Kaydı tek bir şirket tutuyor ve dış doğrulama gerekmiyorsa, değiştirilemez işlem kaydı olan klasik bir veritabanı daha ucuz ve daha hızlı bir çözümdür. İlk görüşmede ihtiyacınızı bu açıdan değerlendirir, zincir gerekmiyorsa bunu açıkça söyleriz.
Blockchain entegrasyonu fiyatları nelere bağlı?
Akıllı sözleşme gerekip gerekmediği, halka açık ya da izinli ağ tercihi, bağlanacak iç sistem sayısı, doğrulama sayfası ya da mobil arayüz kapsamı ve bağımsız güvenlik incelemesi maliyeti belirler. Halka açık ağlarda işlem ücretleri ayrıca süren bir gider olarak hesaba katılır.
Kişisel verileri zincire yazabilir miyiz?
Önermiyoruz. Zincire yazılan veri silinemez, halka açık ağlarda da herkes tarafından okunabilir. Kişisel veriler kendi veritabanınızda kalır; zincire yalnızca doğrulama için gereken özet yazılır.
Hangi ağı kullanacağımıza nasıl karar veriyoruz?
Doğrulamayı kimin yapacağı, işlem hacmi, gizlilik ihtiyacı ve düğüm işletme kapasiteniz birlikte değerlendirilir. Dışarıdan herkesin doğrulaması gerekiyorsa halka açık bir ağ, kapalı bir iş ortakları grubu için izinli bir ağ öne çıkar.
Akıllı sözleşmede hata çıkarsa düzeltilebilir mi?
Yayınlanmış bir sözleşme doğrudan düzenlenemez. Bu yüzden test ağında kapsamlı deneme yapıyor, gerekiyorsa baştan güncellenebilir bir yapı kuruyoruz. Değer taşıyan sözleşmeler için canlıya çıkmadan önce bağımsız güvenlik incelemesi öneriyoruz.
Kripto varlıkla ödeme almak bu hizmetin kapsamında mı?
Bu hizmetin varsayılan kapsamında değildir. Kripto varlıkların ödemelerde kullanımına ilişkin düzenlemeler değişkendir; ödeme ya da token içeren kurguların sınırlarını hukuk danışmanınızla netleştirmenizi öneririz.
10İlgili hizmetler